ERTMS

Het huidige systeem voor beveiliging van het spoor (Automatische Trein Beïnvloeding ATB) functioneert goed, maar veroudert en komt uit een tijd dat er minder treinen reden dan nu. ATB moet in de komende decennia vervangen worden. Het kabinet heeft gekozen om ERTMS (European Rail Traffic Management System) in te voeren op internationale lijnen en op grote delen van het spoor op de drukste trajecten. ERTMS is uitgegroeid tot de internationale standaard voor treinbeveiliging, ook buiten Europa. ERTMS is meer toekomstvast, doordat de mogelijkheden voor doorontwikkeling uitgebreider zijn. ERTMS moet in zowel de spoorweginfrastructuur als de treinen worden ingebouwd.

Het programma ERTMS is een samenwerkingsprogramma tussen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, ProRail en NS. Zij werken samen met andere stakeholders aan het uitwerken van de invoeringsplannen voor ERTMS.

Wat is ERTMS?

ERTMS bestaat uit een systeem in de trein en een systeem in de infrastructuur. Door middel van bakens (balises) tussen de rails en telecommunicatie communiceren de beide systemen met elkaar. Er zijn verschillende versies van ERTMS. In Nederland is gekozen om Level 2 in te voeren.

ICT gebaseerd systeem

ERTMS is een op ICT-gebaseerd systeem en er wordt gebruik gemaakt van draadloze communicatie. Hierdoor wordt er continu contact gelegd tussen een individuele trein, de baan waarop deze rijdt en de centrale verkeersleiding. Via een GSM-R radioverbinding wordt informatie over de rijweg (mag een trein doorrijden of moet deze stoppen) en de maximum snelheid doorgegeven aan de trein en op een beeldscherm in de trein getoond. Met het huidige systeem regelen we het treinverkeer via seinen langs het spoor. Die zijn bij ERTMS Level 2 niet meer nodig. Als een machinist de instructies van het systeem niet tijdig opvolgt, kan het systeem op iedere locatie, bij iedere snelheid en op ieder moment ingrijpen door bijvoorbeeld de snelheid van de trein aan te passen of deze tot stilstand te brengen.

Doelstelling programma

De overheid en de spoorsector hebben de ambitie om de kwaliteit van het spoor te verbeteren. De invoering van ERTMS gaat ons hierbij helpen. ERTMS zorgt voor een veiliger spoor en biedt ook potentiële voordelen op het gebied van betrouwbaarheid, snelheid, het vergroten van de capaciteit en makkelijker grensoverschrijdend treinverkeer.

Veiligheid bij elke snelheid

ERTMS weet waar een trein zich bevindt. In een trein met het ERTMS-systeem krijgt de machinist direct op een scherm in zijn cabine alle informatie te zien, zoals hoe hard hij mag rijden op dat traject en of het spoor voor hem vrij is. Reageert de machinist niet op tijd? Dan grijpt het systeem automatisch in. ERTMS verkleint daarmee de kans dat een trein in een buiten voor hem bestemd gebied komt. Ook worden hogere snelheden goed beveiligd. Daarnaast is de veiligheid van baanwerkers groter, doordat er met 'hand-held terminals' een stuk spoor kan worden gereserveerd.

Kortere reistijd en hogere betrouwbaarheid

Om veiligheid op het spoor te garanderen, is voldoende afstand tussen treinen nodig. ERTMS maakt het mogelijk om treinen veilig te laten rijden met minder tussenruimte. Treinen kunnen elkaar dus sneller opvolgen. Ook worden de rijtijden van treinen op sommige trajecten korter. Dat zorgt dus voor een kortere reistijd voor reizigers. Het sneller opvolgen van treinen kan ook een verbetering opleveren voor de stabiliteit van de dienstregeling en daarmee voor de betrouwbaarheid.

Soepel treinverkeer door heel Europa

ERTMS wordt de standaard in heel Europa. Goed nieuws voor het internationale treinverkeer. Want als de treinbeveiliging naadloos op elkaar aansluit, kunnen treinen eenvoudiger van land naar land rijden zonder van veiligheidssysteem te wisselen. Dat scheelt oponthoud bij de grens.

Waar komt ERTMS?

Tussen 2019 en 2028 voeren we ERTMS in op internationale lijnen en op grote delen van het spoor op de drukste trajecten. ERTMS komt daarnaast in de hele Europese Unie op de internationale goederentrajecten. Hoeveel spoor met ERTMS kan worden uitgerust, hangt onder andere af van de aanbestedingsresultaten. Er is niet voldoende budget om alle spoorlijnen in Nederland van ERTMS te voorzien. Daarom hebben we gekozen voor de internationale lijnen en zoveel mogelijk van de lijnen waar de meeste voordelen te behalen zijn.
 

Overigens ligt er nu al ERTMS op ongeveer 10 procent van het Nederlandse spoor: de Betuweroute, de Havenspoorlijn, de Hogesnelheidslijn-Zuid (HSL-Zuid), de Hanzelijn en het traject Amsterdam-Utrecht. Circa 20 procent van de treinen is al uitgerust met het systeem. De komende jaren (tot en met 2022) wordt ERTMS ingebouwd in de treinen. Het is dan mogelijk om de treinen flexibel in te zetten op spoorlijnen met ERTMS.

De Europese Commissie

De Europese Commissie helpt de lidstaten met de invoering van ERTMS. Subsidie van projecten uit het Europese infrafonds is een van de middelen. Dit fonds (Connecting Europe Facilities) is niet alleen voor infra projecten, maar ook  voor on-board ERTMS projecten beschikbaar.